EICEE Konferenca Rajonale “Nga inovacioni te ndikimi”

Më 9 dhjetor 2025, ARNO iu bashkua partnerëve, inovatorëve dhe politikëbërësve nga i gjithë Ballkani Perëndimor në Podgoricë për konferencën rajonale “Nga inovacioni te ndikimi: Konferenca e Ballkanit Perëndimor për Ekonominë Qarkulluese dhe Sociale” . Ngjarja, e organizuar nga ADP-Zid në kuadër të projektit EICEE (Ekosistemi i Eko-Inovacionit dhe Ekonomisë Qarkulluese në Ballkanin Perëndimor), mblodhi organizata të angazhuara në avancimin e inovacionit të gjelbër, modeleve të ekonomisë sociale dhe praktikave qarkulluese në të gjithë rajonin. Si përfaqësues të Maqedonisë së Veriut dhe si promovues afatgjatë të inovacionit social, ARNO kontribuoi në diskutimet që paraqitën infrastrukturat rajonale, prezantuan zgjidhje të reja të zhvilluara përmes skemës së nën-grandeve EICEE dhe forcuan bashkëpunimin në qëndrueshmëri, sipërmarrje sociale dhe prokurim publik të gjelbër.

Skena për ARNO-n: Ndajmë historinë e dyqanit të riparimeve “Asgjë e Re”

Në sesionin e dedikuar infrastrukturës qarkulluese rajonale, Irina Janevska nga ARNO prezantoi rrugëtimin, rezultatet dhe ndikimin në komunitet të dyqanit të riparimeve “Asgjë e Re”, makerspace-i ynë i themeluar më herët këtë vit. Që nga hapja në prill, “Asgjë e Re” është bërë një hapësirë dinamike ku qytetarët riparojnë, mësojnë, ndajnë njohuri dhe rishqyrtojnë vlerën e zgjatjes së jetës së objekteve të përditshme.

Historia e “Asgjë e Re” u paraqit përmes numrave që ilustrojnë shkallën e interesit dhe angazhimit.

“Vetëm në vitin 2025, ne organizuam 6 Ditë të Hapura për riparime tekstilesh, 12 punëtori për qepje me dorë dhe me makinë, 5 punëtori për riparime të trotinetëve elektrikë, 5 për riparime biçikletash dhe 7 të dedikuara për upcycling të tekstileve. Ne mbajtëm një event shkëmbimi (Swap) dhe 1 Ditë të Hapur për institucione, ambasada dhe donatorë, duke e çuar totalin në 36 aktivitete – një kombinim punëtorish, takimesh shkëmbimi dhe ditësh komunitare të riparimit. Hapësira mirëpriti rreth 550 vizitorë, mbështeti mbi 160 riparime të tekstileve, biçikletave dhe trotinetëve elektrikë, dhe regjistroi 1503 persona të interesuar për t’iu bashkuar punëtorive – një kërkesë mbresëlënëse që tregon sa i nevojshëm është ky shërbim dhe sa të gatshëm janë qytetarët të riparojnë në vend se të hedhin. Interesimi i mediave ishte i madh, nuk ka pasur emision të mëngjesit ku nuk kemi qenë, dhe numrat në rrjetet sociale po rriten me shpejtësi. Kishim një postim që u bë viral dhe u nda nga mbi 100 persona,” ndau Irina përvojën tonë në këtë skenë.

Përfaqësuesja e Komunës në Podgoricë

ARNO pati nderin të shoqërohej nga Elizabeta Janevska nga Komuna e Kisella Vodës, komuna që ofroi bujarisht hapësirën falas për dyqanin “Asgjë e Re”. Prania e saj ishte e rëndësishme jo vetëm për shkak të mbështetjes së drejtpërdrejtë të komunës, por edhe sepse ajo kontribuoi në panelin për prokurim publik, duke ndarë përvoja nga Maqedonia e Veriut. Diskutimi theksoi mënyrat se si mekanizmat e prokurimit të gjelbër dhe të rezervuar mund të nxisin tranzicionin drejt ekonomive të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse në Ballkanin Perëndimor. Duke integruar kritere mjedisore dhe sociale në proceset e prokurimit, komunat dhe institucionet publike mund të stimulojnë inovacionin qarkullues, të mbështesin ndërmarrjet sociale dhe të promovojnë përdorimin e përgjegjshëm të fondeve publike.

Inovacioni në ekspozim: Produkte të gjelbra të krijuara në Ballkanin Perëndimor

Një nga pjesët më frymëzuese të konferencës ishte ekspozita e inovacioneve të zhvilluara përmes skemës së nën-grandeve EICEE. Organizata nga Mali i Zi, Kosova, Serbia dhe Maqedonia e Veriut prezantuan prototipa dhe ide që ilustruan se si mbështetja e synuar financiare mund të shndërrojë konceptet e motivuara në zgjidhje praktike dhe me ndikim.

Maqedonia e Veriut u dallua me kontribute të forta dhe të orientuara drejt së ardhmes. ” JAVOR Zrnovci”, i prezantuar nga Blagojçe Najdovski, prezantoi zgjidhjen e tyre inovative për bletari të bazuar në dronë me energji diellore, duke bashkuar teknologjinë moderne me praktikat tradicionale.”Ekovita” nga Negotina, e përfaqësuar nga Kristina Todorova, prezantoi ”INNOHUB”, i konceptuar për të mbështetur sipërmarrjen e gjelbër dhe zhvillimin e biznesit qarkullues. ”Inno Tech Club”, i përfaqësuar nga Verica Jordanova, demonstroi filamentin e tyre të ricikluar për printim 3D-një hap emocionues për komunitetin maker rajonal. Këto inovacione maqedonase tërhoqën vëmendje të madhe, duke përforcuar kontributin në rritje të vendit në tranzicionin qarkullues të Ballkanit Perëndimor.

Fondacioni për Promovimin e Shkencës PRONA nga Podgorica ndau nismën e tyre “Butt 2 Better: From Toxins to Innovations.” Qendra për Avokim dhe Zhvillim e Kosovës (KADC) prezantoi përpjekjet e tyre për fuqizimin e të rinjve dhe integrimin e praktikave qarkulluese në ekosistemin e Prishtinës. ”Nasha Kuqa” nga Beogradi përshkroi modelin e tyre gjithëpërfshirës të ekonomisë qarkulluese, ndërsa Shoqata e Pronareve të Pyjeve Private BOR nga Uzice prezantoi mënyrën se si një fshat rural mund të kalojë drejt një modeli qarkullues zhvillimi.

Lidhja e agjendave dhe forcimi i bashkëpunimit rajonal

Gjatë gjithë ditës, folësit dhe panelistët eksploruan kornizat evropiane dhe rajonale për mbajtjen e ekosistemeve të inovacionit. Ata nënvizuan nevojën për harmonizim politikash, vlerën e bashkëpunimit ndërkufitar dhe rëndësinë e integrimit të inovacionit social në strategjitë afatgjata. Një sesion i dedikuar prokurimit të gjelbër dhe të rezervuar ofroi njohuri praktike për mënyrën se si institucionet publike mund të përshpejtojnë tranzicionin e gjelbër përmes fuqisë së tyre blerëse, duke siguruar që shpenzimet publike të mbështesin përgjegjësinë mjedisore dhe krijimin e vlerës sociale.

Lansimi i W Base: Një platformë e re rajonale për ekonominë sociale dhe solidare

Konferenca shënoi gjithashtu lansimin e W Base, Platforma e Ballkanit Perëndimor për Ekonominë Sociale dhe Solidare. Duke u mbështetur në rrjetet, mjetet dhe infrastrukturat e krijuara përmes EICEE, W Base do të shërbejë si një burim i përbashkët për praktikuesit në rajon, duke forcuar shkëmbimin e njohurive, hapur mundësi për projekte të përbashkëta dhe ngritur dukshmërinë e inovacioneve sociale dhe qarkulluese në nivel europian. Për ARNO-n, W Base përfaqëson një hap të rëndësishëm në avancimin e bashkëpunimit rajonal dhe ndikimit kolektiv.

Duke parë përpara

Projekti EICEE ka luajtur një rol të rëndësishëm në formësimin e peizazhit të ekonomisë qarkulluese në Ballkanin Perëndimor – duke hapur makerspace-e, duke fuqizuar komunitete dhe nxitur mënyra më të qëndrueshme jetese. Për ARNO-n, konferenca riafirmoi fuqinë e partneriteteve, dhe veçanërisht rëndësinë e institucioneve lokale mbështetëse si Komuna e Kisella Vodës, e cila ndihmoi  që “Asgjë e Re”,  të shndërrohej nga një ide,  në një hapësirë të vërtetë dhe të aksesueshme publike.

Ne u kthyem nga Podgorica të frymëzuar, të inkurajuar dhe më të përkushtuar se kurrë për të ndërtuar një rajon qarkullues, gjithëpërfshirës dhe të drejtë social.