RISE Forum 2025: Rinia, Sipërmarrja Sociale dhe Investimet me Ndikim

Më 6 nëntor 2025, Europe House-Shkup priti mbylljen e programit rajonal RISE (Inkubbatori Rajonal për Sipërmarrës Social) në Maqedoninë e Veriut. I organizuar nga Zyra Lokale e RYCO-s me mbështetje nga ARNO, Forumi mblodhi përfaqësues institucionalë, ambasadorë, organizata rinore, sipërmarrës dhe partnerë afatgjatë që kanë formësuar ekosistemin e sipërmarrjes sociale në Ballkanin Perëndimor gjatë pesë viteve të fundit.

HAPJA E NIVELIT TË LARTË

Forumi u hap me fjalimin e z. Vladimir Gjorgjevski, Drejtues i Zyrës Lokale të RYCO-s në Maqedoninë e Veriut, i ndjekur nga fjalimet e z. Fatmir Sabriu, Sekretar Shtetëror në Ministrinë e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë; Sh.T. z. Ben Nupnau, Zëvendës Shef i Delegacionit të BE-së; Sh.T. Christophe Le Rigoleur, Ambasador i Francës; dhe Sh.T. znj. Petra Drexler, Ambasador e Gjermanisë. Të gjithë ata theksuan rolin transformues të ndërmarrjeve sociale të udhëhequra nga të rinjtë në forcimin e komuniteteve dhe nevojën për mbështetje të qëndrueshme institucionale.

NJOFTIM I PAPRITUR: LIGJI (I RI) PËR NDËRMARRJET SOCIALE

Gjatë fjalës së tij, z. Sabriu njoftoi se një Ligj (i ri) për Ndërmarrjet Sociale ishte në përgatitje e sipër, deklaratë që menjëherë u pasqyrua në mediat kombëtare. Për ARNO-n, e cila ka shërbyer si Inkubator për Ndërmarrjet Sociale për gjashtë vite rresht, njoftimi erdhi si surprizë, duke pasur parasysh mungesën e konsultimit paraprak me aktorët kyç të ekosistemit. Në ditët që pasuan, ARNO nisi një sërë takimesh ad-hoc me partnerët për të kuptuar më mirë synimet dhe drejtimin e ligjit të propozuar. Duke u mbështetur në vite të ndërtimit të ekosistemit  dhe me përvojë gjithnjë e më të madhe në financat me ndikim, ARNO theksoi vlerën e politikëbërjes së bazuar në evidencë dhe harmonizimin me praktikat bashkëkohore europiane.

PREZANTIMI I SIPËRMARRËSVE TË RISE DHE ÇMIMI RAJONAL

Mes zhvillimeve të politikave, Forumi festoi arritjet konkrete të sipërmarrësve të rinj. I moderuar nga znj. Irina Janevska, Presidente e ARNO-s, sesioni theksoi iniciativa frymëzuese si Yes for Less, që promovon jetesë të qëndrueshme të aksesueshme; Inclusive Voices, që amplifikon përvojat e personave me dëmtime të të parit; dhe Kombo, një kolektiv kreativ që rikoncepton komunitetin dhe qëndrueshmërinë në lagjet e Shkupit.

Pika kulmore e Forumit ishte RISE Alumni Award, i ndarë ekipit Kombo nga Maqedonia e Veriut, të cilët morën 5.000 € për të zgjeruar biznesin e tyre social dhe për të forcuar ndikimin e tyre në mbarë Ballkanin Perëndimor. Çmimi demonstroi fuqinë e bashkëpunimit të qëndrueshëm rajonal dhe potencialin afatgjatë të alumnive RISE për të sjellë ndryshim pozitiv.

PREZANTIMI I INVESTIMEVE ME NDIKIM NË MAQEDONINË E VERIUT

Një pikë kyçe e Forumit ishte sesioni “Dritë në Errësirë: Investimet me ndikim për ndryshime sociale”, me pjesëmarrjen e znj. Irina Janevska. Për herë të parë në Maqedoninë e Veriut, investimet me ndikim u prezantuan si një mjet praktik për ndryshim social. Irina diskutoi se si kapitali me ndikim kombinon kthimet financiare me përfitime të matshme sociale dhe mjedisore, eksploroi modele globale të adaptueshme në kontekstin lokal dhe theksoi se faza e ardhshme e zhvillimit të ekosistemit do të mbështetet në instrumente të ndryshme financiare, e jo në varësinë nga donatorët. Sesioni tërhoqi interes të madh nga institucionet dhe sektori privat, duke sinjalizuar gatishmëri në rritje për të përqafuar qasje të reja në financimin e inovacionit social.

BASHKËPUNIMI, AVOKACIA DHE TEKNOLOGJIA

Paneli “Bashkëpunimi dhe Avokacia për Zhvillim” përfshiu znj. Dobrinka Stefanova të ProCredit Bank, znj. Biljana Stojceska të Youth Alliance-Krushevw dhe z. Sasho Stanoevski të Agjencisë INOVA. Ata diskutuan boshllëqet e krijuara nga ulja e mbështetjes së BE-së, nevojën për korniza të qëndrueshme kombëtare, sfidat e financimit dhe mundësitë për partneritete multisektoriale, duke forcuar idenë se një ekonomi sociale e qëndrueshme kërkon përpjekje të koordinuara dhe vizion të përbashkët strategjik.

Forumi u mbyll me sesionin “AI dhe Digjitalizimi: Si Mund të Përfitojë Sipërmarrësia Sociale?”, të realizuar nga znj. Monika Rizovska Tanevska nga Women in Tech – Maqedonia e Veriut, i moderuar nga z. Dejan Rizinski (RYCO). Diskutimi eksploroi se si teknologjia mund t’u ndihmojë sipërmarrësve social të zgjerojnë ndikimin, të përmirësojnë efikasitetin dhe të arrijnë komunitete më të gjera.

TË ECIM PËRPARA: NDËRTIMI MBI RISE

Edhe pse programi RISE përfundoi zyrtarisht, rrjeti që ai krijoi mbetet aktiv. Gjatë pesë viteve, sipërmarrës të rinj, mentorë, inkubatorë dhe partnerë institucionalë në gjithë Ballkanin Perëndimor kanë ndërtuar një komunitet që vazhdon të shkëmbejë njohuri, të mbështesë ide të reja dhe të ndjekë objektiva të përbashkëta. ARNO, i vetmi inkubator maqedonas në rrjet, do të vazhdojë ta ushqejë këtë momentum. Përmes Invest for Change, ARNO po krijon një komunitet të dedikuar alumni dhe po nxit dialogun për fondin e parë të ndikimit në vend. Ndërkohë, projekti Y-Compass po zhvillon një katalog gjithëpërfshirës të produkteve dhe shërbimeve nga ndërmarrjet sociale lokale, i dizajnuar për të hapur tregje të reja dhe për të rritur dukshmërinë.