Parashikimi i defekteve, limonada proteinike dhe mikro-gjelbërimet: idetë e gjelbra maqedonase udhëtojnë drejt Prizrenit

Pas finaleve kombëtare, ARNO shpall tri idetë fituese që do ta përfaqësojnë Maqedoninë e Veriut në garën rajonale Balkan Green Ideas, e cila do të mbahet nga 3 deri më 5 nëntor në Prizren, Kosovë. Fituesit janë ding.mk nga Manastiri, Medoteka Najdovski nga Velesi dhe Urbana Farma nga Shkupi.

ding.mk (Manastir) – Vëllezërit Bllagojçe dhe Aleksandar Koliçoski po zhvillojnë një sistem parashikues dhe sensorë me kosto të ulët për prodhuesit e vegjël. Platforma tashmë është në funksion te një klient, ku monitoron temperaturën dhe lagështinë dhe kontrollon valvulat, duke përdorur softuerin e vet në pajisje standarde. Duke zgjatur jetëgjatësinë e makinave të vjetra dhe duke parandaluar defektet, sistemi redukton mbetjet, konsumin e energjisë dhe emetimet e përfshira në prodhimin e pajisjeve të reja.

Limonadë proteinike nga mielli i arrave (Veles) -Kompania familjare Medoteka Najdovski prodhon vaj arre të presuar në të ftohtë, një proces që lë pas miell që përmban më shumë se 45 për qind proteinë. Në vend që të hidhet, ekipi e kombinon atë me limon të tharë me ngrirje për të krijuar një pije proteinike me bazë bimore në formë pluhuri , pa gluten, sojë dhe laktozë. Ideja është një shembull i ekonomisë qarkulluese: mbetjet shndërrohen në një produkt premium me ndikim më të vogël në mjedis sesa proteinat me origjinë shtazore.

Urbana Farma (Shkup) – Kosta Boguçevski, student i farmacisë, po zhvillon një fermë vertikale për mikro-gjelbërime në 24 metra katrorë të shtëpisë së familjes së tij. Ajo përdor hapësirën e brendshme ekzistuese pa ndërtim të ri, ndriçim LED, substrat kokosi dhe një biçikletë elektrike me tri rrota për dërgesat. Mikro-gjelbërimet rriten shpejt, me pak ujë dhe pa kimikate, ndërsa mbetjet kompostohen, duke e bërë këtë ide një shembull të bujqësisë së qëndrueshme urbane.

Edicioni i sivjetshëm i Green Ideas përfshiu një gamë mbresëlënëse idesh: programe mentorimi në bletari që lidhin fillestarët me kosheret, një aplikacion garderobe i bazuar në inteligjencën artificiale që i ndihmon njerëzit të blejnë më pak dhe të veshin më shumë nga rrobat që tashmë i kanë, kozmetikë natyrale të punuar me dorë dhe me ambalazh të përgjegjshëm, uthull molle të prodhuar nga mollë “jo perfekte” për tregun e produkteve të freskëta, kujdes për tekstilet pa substanca toksike që zëvendëson kimikatet e vjetra të pastrimit kimik, prodhim të bio-peletave të udhëhequr nga të rinjtë që i shndërron mbetjet bujqësore në energji të pastër, produkte modulare të prodhuara nga tekstile të ripërdorura dhe një kopsht edukativ në natyrë për fëmijë.

Këtë vit, kompeticioni Green Ideas u zhvillua tërësisht online dhe në gjuhën angleze, me një fokus më të madh te treguesit e matshëm të ndikimit. Juria – e përbërë nga Roberta Brajanoska nga Shoqëria Ekologjike Maqedonase (MES), Vllatko Danilov, Danço Dimkov dhe Lolita Cimerkova nga MKA 2000, Bojana Kiselovski nga Macedonia 2025, Ebru Radevski nga Skopje City Mall dhe Ivica Marinkoviq nga Pakomak – përzgjodhi idetë më të mira, ndërsa në fazën e parë të vlerësimit mori pjesë edhe një përfaqësuese nga INOVA, Marija Janevska.

Fituesit tani do të përgatiten për garën rajonale, ku tre përfaqësuesit më të mirë nga secili shtet do të garojnë në dy kategori për grante prej 5,000 ose 10,000 dollarësh. Maqedonia e Veriut deri më tani ka fituar 12 vlerësime rajonale, me një total prej 110,000 dollarësh të investuar në zhvillimin e bizneseve me ndikim në vend.