Македонија се приклучи на Европскиот монитор за социјални претпријатија: Објавен е Националниот извештај за 2026 година

АРНО со гордост го објавува првиот национален извештај од Европскиот монитор за социјални претпријатија (ESEM) 2026.
За прв пат, нашата земја учествува во овој престижен паневропски истражувачки проект, предводен од мрежата Еуклид   со поддршка на Европската комисија. Извештајот обезбедува први податоци за секторот на социјални претпријатија што можат да се споредат со оние од другите европски земји, нудејќи клучна основа за креаторите на политики, инвеститорите и организациите за поддршка. 

👉 ПРЕЗЕМЕТЕ ГО ЦЕЛОСНИОТ ИЗВЕШТАЈ ЗА 2026 (PDF)

Извештајот за 2026 година се базира на одговорите од анкета во која учествуваа 53 социјални претпријатија од земјата, спроведена од април до август 2026 година. Според наодите, секторот е високо мотивиран и предводен од мисија, но моментално е ограничен поради недостиг на соодветна финансиска и структурна поддршка.

Клучни наоди од извештајот:

• Млад и растечки сектор: Секторот има средна возраст од 5 години, со значителен пораст на нови претпријатија по периодот на КОВИД-19 (30 од 53 анкетирани претпријатија се основани помеѓу 2021 и 2026 година).
• Водени од мисија, но недоволно финансирани: Додека 92,5% од претпријатијата се водени првенствено од општествена или еколошка цел, 40% пријавиле нула приход во последната финансиска година, а 87,5% немаат надворешна сертификација.
• Главни области на импакт: Еколошкото влијание (особено циркуларната економија) и инклузијата (фокусирана на млади и жени) се главни приоритети за социјалните претпријатија.
• Пристапот до финансии е најголемата пречка: Над 60% од испитаниците го навеле недостатокот на пристап до финансии како најзначајна пречка за нивниот раст, по што следи ограничената јавна свест.
• Ниска оценка за политичката поддршка: На скала од 0 до 100, политичката поддршка за социјалното претприемништво беше оценета како исклучително ниска на национално (10), регионално (15) и локално (10) ниво.
• Вработување и оптимизам: 53-те анкетирани претпријатија обезбедуваат 362 работни места (259 платени). И покрај предизвиците, 69,8% очекуваат нивниот приход да се зголеми во следната година, покажувајќи силна претприемничка издржливост.

Значаен момент за екосистемот

„Учеството во ESEM за прв пат е голем чекор напред  за нашата земја“, изјавија авторите, Ирина Јаневска и Ристе Костовски од АРНО. „ Горди сме што го спроведовме овој извештај потпирајќи се на волонтерските напори на нашиот тим. Ова истражување е одраз на нашата посветеност кон градење на посилна и инвестициски попривлечна социјална економија — цел кон која активно се стремиме во рамките на иницијативата Инвестираме во промени.  Податоците ни даваат доказ што ни е потребен за да го насочиме нашиот фокус кон практични решенија: развој на прилагодени финансиски инструменти, подобрување на пристапот до пазари и зајакнување на способноста на овие претпријатија да станат финансиски одржливи. Сега имаме јасна слика каде стои секторот и како да го поддржиме неговиот раст.“

Целосниот извештај содржи детална анализа на управувањето и деловните модели, како и конкретни препораки за креаторите на политики. Извештајот може да се преземе од веб-страницата на АРНО.

ESEM е проект предводен од мрежата Еуклид со поддршка на Европската комисија. Оваа студија е кофинансирана од Европската Унија. Изнесените ставови и мислења се само на авторот(ите) и не мора да ги одразуваат ставовите на Европската Унија или Европската комисија. Ниту Европската Унија ниту органот што доделува грантови не можат да бидат одговорни за нив.